Powstanie Listopadowe 1830 – 1831 to wystąpienie zbrojne przeciwko Rosji, polskie powstanie narodowe. Za jego początek przyjmuje się noc z dnia 29 na 30 listopada 1830 – tzw. noc listopadowa. Powstanie Listopadowe doszło do skutku z powodu łamania przez Rosjan konstytucji Królestwa Polskiego z 1815 oraz represji, jakimi zostały dotknięte tajne związki i organizacje. Głównym celem był zamach na wielkiego księcia Konstantego. Inni mieli zająć koszary rosyjskie i rozbroić przebywające tam wojsko. Sygnałem do rozpoczęcia działań był pożar na Solcu, na trasie spiskowców znalazł się m.in. Belweder, Arsenał, szczególnie istotna była także wojna polsko-rosyjska oraz działania zbrojne na Litwie, Żmudzi i Białorusi.

Powstanie Listopadowe objęło swym zasięgiem Królestwo Polskie, Litwę, a także część Ukrainy i Białorusi. Istotną rolę w powstanie, jeśli chodzi o działania zbrojne odegrał Józef Chłopicki. Zyskał on wielką popularność i uznanie jako dyktator powstania – doskonale poprowadził wojsko polskie, co miało odzwierciedlenie w zwycięskim starciu – bitwa pod Grochowem.

Tajny plan – noc listopadowa niestety nie powiódł się. Wielki książę uciekł, wojsko rosyjskie nie zostało zaskoczone. Do spiskowców zaczęła przyłączać się ludność miejska, jednakże głównie chłopi i rzemieślnicy. W trakcie powstania stoczono kilka ważnych i słynnych bitew, m.in. bitwa pod Ostrołęką, bitwa pod Stoczkiem, bitwa pod Olszynką Grochowską czy wspomniana wcześniej bitwa pod Grochowem.

Decydującym starciem była obrona Warszawy. Armia polska skoncentrowała swe siły, ciągle napływali także nowi ochotnicy. 6 września 1831 roku rozpoczął się szturm na Warszawę. Niestety, miasto skapitulowało, a wraz z tym upadło Powstanie Listopadowe, dokładnie 21 października.

W czasie trwania Powstanie Listopadowe 1830 – 1831 siły polskie liczyły ok. 150 tyś. żołnierzy, zaś Imperium Rosyjskie dysponowało 200 tysięczym wojskiem. Jednakże to strona polska poniosła aż dwukrotnie większe straty – ok. 40 tyś. Poległych i rannych.
Dziś Powstanie Listopadowe upamiętnia Dzień Podchorążego.


Przywódcy powstania listopadowego:
Józef Chłopicki
Michał Gedeon Radziwiłł
Jan Zygmunt Skrzynecki
Henryk Dembiński
Ignacy Prądzyński
Kazimierz Małachowski
Kazimierz Małachowski
Maciej Rybiński
Jan Nepomucen Umiński
Maciej Rybiński

Bitwy powstania listopadowego:
bitwa pod Stoczkiem 1831
bitwa pod Grochowem 1831
bitwa pod Ostrołęką 1831
bitwa pod Stoczkiem (14 lutego 1831)
bitwa pod Dobrem (17 lutego 1831)
I bitwa pod Kałuszynem (17 lutego 1831 )
I bitwa pod Wawrem (19 lutego 1831)
bitwa pod Białołęką (24 lutego – 25 lutego 1831)
bitwa pod Olszynką Grochowską ( 25 lutego 1831)
ofensywa Dwernickiego
bitwa pod Nową Wsią (19 lutego 1831)
bitwa pod Puławami (2 marca 1831)
bitwa pod Kurowem (3 marca 1831)
bitwa pod Poryckiem ( 1 kwietnia 1831)
bitwa pod Boremlem ( 18 kwietnia – 19 kwietnia 1831)
ofensywa Prądzyńskiego
II bitwa pod Wawrem ( 31 marca 1831)
bitwa pod Dębem Wielkim ( 31 marca 1831)
II bitwa pod Kałuszynem (2 kwietnia 1831)
bitwa pod Domanicami (10 kwietnia 1831)
bitwa pod Iganiami (10 kwietnia 1831)
ofensywa Sierawskiego
bitwa pod Wronowem (17 kwietnia 1831)
bitwa pod Kazimierzem Dolnym (18 kwietnia 1831)
Bitwy ugrupowań partyzanckich
bitwa pod Nowogrodem (23 lutego 1831)
bitwa pod Połągą (10 maja – 14 maja 1831)
bitwa pod Daszowem (14 maja 1831)
bitwa pod Mariampolem (22 kwietnia 1831)
wyprawa Chrzanowskiego
bitwa pod Firlejem (9 maja 1831)
bitwa pod Lubartowem (10 maja 1831)
bitwa pod Jędrzejowem (13 maja 1831)
bitwa pod Tykocinem (21 maja 1831)
bitwa pod Nurem (22 maja 1831)
bitwa pod Ostrołęką (26 maja 1831)
bitwa pod Rajgrodem (29 maja 1831)
wyprawa Jankowskiego
bitwa pod Budziskami (19 czerwca 1831)
bitwa pod Łysobykami (19 czerwca 1831)

Powstanie Listopadowe