» NEWS » » ★  Obserwuj★  Obserwujesz✕  Nie obserwuj

Rozw鎩 lotnictwa najcz窷ciej kojarzymy z pa雟twami zachodnimi. Je瞠li kogo zapytamy o pionier闚 lotnictwa to wska瞠 braci Wright, ewentualnie Luisa Bleriot lub Gabriela Voisin. Natomiast Sikorski dla wi瘯szo軼i ludzi to ameryka雟ki konstruktor i producent 鄉ig這wc闚. Ma這 kto wie, 瞠 pierwszy na 鈍iecie czterosilnikowy samolot wielozadaniowy (transportowy, bombowy, rozpoznawczy i pasa瞠rski) by konstrukcji rosyjskiej, a jego konstruktorem by Igor Iwanowicz Sikorski – Rosjanin o polskich korzeniach. Ma這 tego, pierwsze dzia豉nia tych samolot闚 mia造 miejsce na ziemiach polskich, a ich baz by豉 Stara Jab這nna (ko這 obecnego Legionowa).

O wyborze Jab這nny ma miejsce bazowania samolot闚 Ilia Muromiec – bo o nich mowa – zadecydowa這 kilka czynnik闚. Przede wszystkim bezpiecze雟two jakie zapewnia造 od p馧nocy forty Nowogeorgijewskiej Krieposti (Twierdzy Modlin), od zachodu Wis豉, na po逝dniu umocnienia Warszawy, a od wschodu Narew, umocnienia Zegrza (przycz馧ek mostowy zabezpieczony du篡m i ma造m dzie貫m fortecznym kt鏎e 陰czy r闚 forteczny) a tak瞠 forty w D瑿em i Beniaminowie. Wydaje si, 瞠 w grudniu 1914 roku nie by這 na terenie Kr鏊estwa Polskiego (1) bezpieczniejszego miejsca. Ponadto istnia tam ju port lotniczy po przeniesionej na Daleki Wsch鏚 kompanii balon闚 obserwacyjnych. Nie bez znaczenia dla wyboru tej lokalizacji by這 te znakomite skomunikowanie tego rejonu, gdy w pobli簑 znajdowa豉 si stacja kolejowa Jab這nna (dzisiejsza stacja PKP Legionowo). Obszerne Pola Jab這nowskie mia造 wkr鏒ce go軼i najwi瘯sze na 鈍iecie samoloty, a do pobliskiej stacji meteorologicznej 軼i庵ano dodatkowe przyrz康y pomiarowe z obserwatorium w Pu趾owie.
Kolejnym czynnikiem przemawiaj帷ym na korzy嗆 Jab這nny by豉 niewielka odleg這嗆 do cel闚 w Prusach Wschodnich – w linii prostej nieco ponad 100 km.

10 grudnia 1914 roku wydany zosta rozkaz Wielkiego Ksi璚ia Miko豉ja Miko豉jewicza (2)formuj帷y z dzia豉j帷ych do tej pory osobno samolot闚 Ilia Muromiec samodzielnej Eskadry Statk闚 Powietrznych (Eskadra Wozdusznych Korablej) EWK, kt鏎ej dow鏚c mianowano genera豉 brygady Michai豉 W豉dymirowicza Szyd這wskiego. Zast瘼c dow鏚cy by p趾 W. F. Najdenow – profesor Akademii In篡nieryjnej, a adiutantem porucznik Kosi這w. Ponadto in篡nier Igor Sikorski (3) z RBWZ (4) mia zaj帷 si wyszkoleniem pilot闚 i problemami eksploatacyjnymi i uzbrojeniem samolot闚 Ilia Muromiec.

Samolot Ilia Muromiec by czterosilnikowym samolotem wielozadaniowym (wykorzystywanym jako transportowy, bombowy, rozpoznawczy i pasa瞠rski). Nap璠 stanowi造 4 silniki o mocy od 100 KM do 220 KM r騜nych typ闚 (Argus, Renault, Sunbeam, Beardmore, Salmson, RBZ-6), stosowano cztery takie same silniki lub po dwa r騜ne. Rozpi皻o嗆 g鏎nego p豉ta wynosi豉 od 32 do 29 metr闚, dolny by mniejszy o rozp. 22-19 m. d逝go嗆 samolotu 22-17,5 m. (poszczeg鏊ne wersje a nawet pojedyncze samoloty r騜ni造 si od siebie). Masa w豉sna od 4600 kg do ok. 5500 kg, pr璠ko嗆 maks – 95 do ok. 130 km/h, Zasi璕-ok. 400-600 km. Jako uzbrojenie obronne stosowano karabiny maszynowe r騜nych typ闚 (na przednim stanowisku lkm Lewis i du雟ki Madsen) ponadto jeszcze km Maksim, ponadto do obrony u篡wano karabin闚 kawaleryjskich lub piechoty systemu Mosina a nawet rewolwer闚). Uzbrojenie strzeleckie r騜ni這 si w zale積o軼i od wersji a nawet na poszczeg鏊nych samolotach i uzale積ione by這 od dost瘼no軼i karabin闚 maszynowych. Maksymalnie mo積a by這 na Ilii Muromcu zainstalowa oko這 6-7 karabin闚 maszynowych, oraz dodatkowo prowadzi ostrza z otwartych drzwi z karabin闚 Mosin. Ud德ig bomb od 350 do 500 kg. Uzbrojenie bombowe umieszczano wewn徠rz kabiny (pocz徠kowo podwieszaj帷 bomby pod sufitem, p騧niej skonstruowano specjalne skrzynie do zrzutu bomb. Ponadto najci篹sze bomby o masie160, 240 i 410 (5) kg mo積a by這 podwiesza pod kad逝bem. Ju p騧niej w 1916 r. skonstruowano elektryczne wyrzutniki umo磧iwiaj帷e zrzut bomb pojedynczo jak i seriami. Masy bomb stosowanych w lotnictwie bombowym carskiej Rosji wynosi造: burz帷e- 4,5; 11,5; 16,5; 32; 80; 160; 245 i 410 kg, od豉mkowe- 8; 17,5; 48 kg, zapalaj帷e – 9 kg. Ponadto samoloty wyposa穎ne by造 w aparaty fotograficzne firmy Pote-Uljanin z obiektywami Carla Zeissa, umieszczone w wyci璚iu pod這gi przy prawej burcie w pobli簑 fotela pilota.

W prototypie Ilii Muromca pr鏏owano zastosowa nawet uzbrojenie artyleryjskie – na prototypowym egzemplarzu samolotu o nr 107 na platformie mi璠zy zespo豉mi k馧 podwozia g堯wnego usi這wano postawi morskie dzia這 Hotkiss kal. 37 mm, jako gro幡 bro do zwalczania niemieckich sterowc闚. Po pierwszych pr鏏ach strzela na ziemi i w powietrzu okaza這 si niepraktyczne, bowiem masa dzia豉 wynosi豉 oko這 100 kg, szybkostrzelno嗆 10 strza堯w na minut przy ca趾owitym zapasie 15 sztuk pocisk闚, mia這 ono du篡 rozrzut i wymaga這 obs逝gi przez dw鏂h artylerzyst闚 – celowniczego i amunicyjnego. Zdecydowanie odrzucono pomys, aby chroni ich przed ostrza貫m nieprzyjaciela poprzez ubranie ka盥ego w zbroj z blachy o grubo軼i 2 mm. Nie powi鏚 si r闚nie pomys umieszczenia tam dzia豉 bezodrzutowego kal. 76 mm o d逝go軼i oko這 6 metr闚. (6)
Pierwsze „Muromce” przyby造 do Jab這nny 15 grudnia 1914 r. Na prze這mie 1914 i 1915 reszta Eskadry Wozdusznych Korablej dotar豉 do Jab這nny. Eskadrze postawiono zadania prowadzenia rozpoznania si n-pla w pasie dzia豉 1 Armii Frontu P馧nocno-Zachodniego, obserwowa zmiany dyslokacji si n-pla, atakowanie w獪堯w kolejowych w Nidzicy, Wielbarku, Dzia責owie, P這cku i M豉wie, a tak瞠 atakowanie przepraw n-pla na tym obszarze.

Pierwszy start z lotniska w Jab這nnie odby si 11 stycznia 1915 r. – Samolot Ilia Muromiec o numerze III by w闚czas pilotowany przez swojego konstruktora – Igora Sikorskiego. W dwa dni p騧niej pilotowany przez sztabskapitana G. Gorszkowa Ilia Muromiec „Kijowski” z 12 pasa瞠rami na pok豉dzie wzbi si na wysoko嗆 2500 m. Wznoszenie zaj窸o mu 49 minut. W czasie lotu Ilia Muromiec „Kijowski” przelecia nad Warszaw, gdzie zosta przechwycony przez „my郵iwiec” Moran. Jak p騧niej wspomina jego pilot, nie pozna on, i ma do czynienia z samolotem rosyjskim i pocz徠kowo chcia otworzy do niego ogie z… rewolweru. Pomy趾a zosta豉 jednak szybko wyja郾iona, a sam Ilia Muromiec zyska szacunek pilot闚 znaj帷ych go do tej pory tylko z niezbyt pochlebnych opowie軼i. (7)

Pierwszym pilotem EWK wyznaczonym przez genera豉 Szyd這wskiego do realizacji zada bojowych by sztabskapitan Gorszkow, dow鏚ca za這gi samolotu Ilja Muromiec – Kijowski. Do pierwszego w Eskadrze lotu bojowego Gorszkow wystartowa o 鈍icie 14 lutego 1915 roku z zadaniem zbombardowania stacji kolejowej w Wielbarku. Z powodu du瞠go zachmurzenia za這ga nie odnalaz豉 tego obiektu i po blisko dw鏂h godzinach wr鏂i豉 na lotnisko. Pocz患szy od nast瘼nego dnia za這ga Gorszkowa rozpocz窸a realizacj wytyczonych zada. 6 marca Gorszkow wystartowa z zadaniem rozpoznania obszaru na p馧noc od Przasnysza, w celu wykrycia nieprzyjacielskiej baterii, sfotografowania jej i wykonania kolejnego bombardowania Wielbarku Za這ga samolotu zrzuci豉 tam 160 kg bomb, a agenturalne doniesienia potwierdzi造 po kilku dniach fotograficzn dokumentacj wyrz康zonych szk鏚 na stacji kolejowej i w mie軼ie. 16 marca 1915 r. szef oddzia逝 rozpoznawczego 1 Armii kapitan Herc dostarczy do Eskadry polecenie szefa sztabu armii co do przeprowadzenia rozpoznania strategicznego na trasie Stara Jab這nna – Wielbark – Nidzica – Toru – P這ck – M豉wa – Nidzica – Wielbark i powr鏒 przez Warszaw na miejsce startu. Dwa dni p騜niej wystartowa do tego lotu Ilja Muromiec – Kijowski nr 150, maj帷 w zbiornikach zapas paliwa na 6 godzin lotu i na wszelki wypadek 5 bomb. Na pok豉dzie znajdowa si r闚nie kpt. Herc, kt鏎y notowa swoje spostrze瞠nia. W tym czasie interesuj帷e go obiekty zaznacza na mapie artylerzysta – bombardier sztabskapitan A. A. Naumow, kt鏎y wykona r闚nie ponad 50 zdj耩. Przy pomy郵nym wietrze Kijowski przeby 650 km w czasie 5 godzin. Za wzorowe wykonanie tego zadania kapitan Gorszkow zosta awansowany na stopie podpu趾ownika i przeniesiony na stanowisko starszego oficera Eskadry, sztabskapitan Naumow zosta kapitanem, a porucznik Baszko sztabskapitanem i dow鏚c Ilii Muromca – Kijowskiego. Na stanowisko pomocnika dow鏚cy zosta wyznaczony porucznik Smirnow. Kolejne loty dla potrzeb 1 Armii wykona Ilia Muromiec – Kijowski w dniach 18 i 19 marca. Szczeg鏊nie cennych danych dostarczy這 rozpoznanie przeprowadzone 22 marca w rejonie Chorzeli, gdize wykryto du瞠 zgrupowanie niemieckich wojsk przygotowuj帷ych si do uderzenia na p馧nocne skrzyd這 armii. Od pocz徠ku kwietnia 1915 roku do lot闚 rozpoznawczych i na bombardowanie do陰czy豉 za這ga Ilii Muromca nr 151 sztabskapitana Brodowicza, a wkr鏒ce potem jeszcze kilka za堯g. Do EWK dostarczono z RBWZ kolejne samoloty z nowymi silnikami angielskimi Sunbeam o mocy 110,4 kW (150 KM). Pierwszy z nich otrzyma por. Pankratiew, a kolejne lejtnant ζwrow, por. Szarow i por. Alechnowicz. Nie maj帷 jeszcze do鈍iadczenia bojowego, na pocz徠ek bombardowali oni stanowiska artylerii za lini frontu. Sformowano r闚nie now za這g samolotu Ilja Muromiec o numerze X, pod dow鏚ztwem porucznika Konstenczyka. Jego pomocnikiem zosta por. Jankowius, artylerzyst-bombardierem por. Szneur, a strzelcem pok豉dowym i zarazem mechanikiem – 穎軟ierz ochotnik Kasatkin. Po tych uzupe軟ieniach w Eskadrze Statk闚 Powietrznych by這 sprawnych osiem samolot闚 bojowych i dwa szkolne. (8)

Nale篡 zaznaczy, 瞠 kajzerowskie Niemcy szybko zareagowa造 na zagro瞠nie ze strony powietrznych gigant闚 i rozpocz窸y naloty odwetowe na lotnisko w Jab這nnie. Pierwszy nalot na Jab這nn mia miejsce ju 15 lutego w nieca貫 3 godziny po powrocie Ilii Muromca „Kijowskiego” ze swojego pierwszego lotu bojowego. Zar闚no ten, jak i nast瘼ne naloty nie wyrz康zi造 wi瘯szych szk鏚, cho zdarza造 si przypadki zranienia personelu naziemnego. W trakcie nalotu 6 marca 1915 r. niemal瞠 cudem unikn掖 zranienia sam Sikorski. Od豉mki bomby pokaleczy造 stoj帷ego obok niego mechanika. Opr鏂z bomb Niemcy zrzucali tak瞠 zaostrzone metalowe strza趾i wielko軼i o堯wk闚. Co prawda nie wyrz康za造 one wi瘯szych szk鏚, jednak瞠 wzbudza造 niesamowity postrach. Loty z lotniska w Jab這nnie nie zawsze ko鎍zy造 si sukcesami. G堯wnym problemem by豉 niesprzyjaj帷a pogoda, cho zd捫a造 si wypadki spowodowane przez ludzi. 13 lutego podczas lotu treningowego rozbi si Ilia Muromiec o numerze VI. Przyczyn katastrofy by b陰d w pilota簑, polegaj帷y na dopuszczeniu do zbytniego spadku pr璠ko軼i podczas wykonywania wira簑. Na skutek utraty si造 no郾ej samolot run掖 na ziemi z wysoko軼i 30 m, jednak瞠 za這ga wysz豉 z tego wypadku bez wi瘯szych obra瞠. Warto w tym miejscu wspomnie o tym, i samolot o tym samym, najwidoczniej pechowym numerze, roztrzaska si podczas l康owania w dniu 8 kwietnia 1915 r (9)

Du篡m sukcesem zako鎍zy si nalot na Dzia責owo z dnia 7 kwietnia 1915 r. , kiedy to Ilia Muromiec -Kijowski dowodzony przez sztabskapitana. Baszko zbombardowa stacj kolejow oraz wykona fotografie dokonanych zniszcze. Podczas lotu powrotnego lotnicy byli zmuszeni wyj嗆 na skrzyd這 i naprawi p瘯ni皻y przew鏚 olejowy w jednym z czterech silnik闚. W nieca貫 p馧 godziny p騧niej nad Dzia責owo nadlecia dowodzony przez sztabskapitana Brodowicza Ilia Muromiec III, kt鏎y dope軟i dzie豉 zniszczenia. Oba samoloty zrzuci造 陰cznie ponad 40 bomb, z czego 30 o wadze jednego puda.
11 kwietnia oba wymienione powy瞠j samoloty zbombardowa造 Nidzic, gdzie na skutek nalotu zniszczeniu uleg豉 stacja oraz cz窷 miasta, w kt鏎ym rozszala si po瘸r. Nalot na Nidzic rozw軼ieczy niemieckie dow鏚ztwo. Nast瘼nego dnia nad Jab這nn nadlecia這 6 niemieckich samolot闚, kt鏎e 陰cznie zrzuci造 36 bomb, nie wyrz康zaj帷 jednak wi瘯szych szk鏚. Jedynymi stratami by造 powybijane szyby oraz zniszczenie namiotu z nieu篡wanym na skutek zu篡cia Ili Muromcem V. W czasie, kiedy samoloty Ilia Muromiec „Kijowski” i III wykonywa造 loty bojowe nad Prusy Wschodnie, w Jab這nnie trwa造 przygotowania do wys豉nia do walki kolejnych maszyn. Opr鏂z szkolenia nowych za堯g dokonywano tak瞠 remont闚 i przebudowy nie uczestnicz帷ych w nalotach samolot闚. W czerwcu i na pocz徠ku lipca 1915 r. samoloty uczestnicz帷e do tej pory jedynie w szkoleniu wykona造 kilkana軼ie lot闚 bojowych w okolice υwicza i Skierniewic. (10)

Na pocz徠ku maja dotar do Eskadry rozkaz pilnego wydzielenia dw鏂h za堯g z samolotami i skierowania ich do Lwowa, sk康 mia造 dzia豉 na korzy嗆 3 Armii. Genera Szyd這wski wyznaczy do tego zadania samoloty Ilia Muromiec nr 150 Kijowski sztabskapitana Baszki i nr 151 sztabskapitana Brodowicza – ale ju pod dow鏚ztwem porucznika D. A. Ozierskiego, bowiem Brodowicz z這篡 raport o przeniesienie do lotnictwa lekkiego. W ten spos鏏 samoloty Baszki i Ozierskiego da造 pocz徠ek wydzielonemu Oddzia這wi Polowemu nr 1. (11)

Pod koniec maja, na skutek pogarszaj帷ej si sytuacji wojsk rosyjskich na froncie Eskadra Statk闚 Powietrznych rozpocz窸a przygotowania do opuszczenia lotniska w Jab這nnie. Na nowe miejsce postoju naczelne dow鏚ztwo wyznaczy這 Bia造stok. Po wys豉niu tam poci庵ami bazy naziemnej w Jab這nnie pozosta造 tylko samoloty bojowe i ich obs逝ga techniczna oraz zapas paliwa i bomb od豉mkowych. Teraz Muromce mia造 op騧nia nieprzyjacielskie natarcie, bombarduj帷 niemieckie sztaby, obozowiska wojskowe, sk豉dnice, bazy transportowe oraz niszczy dostawy paliw, broni i amunicji na front. Po wykonaniu tych zada i zu篡ciu zapas闚 samoloty Eskadry przelecia造 do Bia貫gostoku, a stamt康 do Lidy. (12)

Wspomnie nale篡 jeszcze o tym, 瞠 jeden Ilia Muromiec s逝篡 w Polskich Si豉ch Powietrznych – 22 lutego 1918 r. samolot IM Kijowski o numerze 182 pilotowany przez ju pu趾ownika Baszko – wyl康owa z powodu z造ch warunk闚 atmosferycznych w Bobrujsku – zaj皻ym w闚czas przez oddzia造 1 Korpusu Polskiego genera豉 Dowbora – Mu郾ickiego. Na podstawie rozkazu d-cy 1 Korpusu Polskiego nr 185 i raportu zarejestrowanego pod nr 306 pu趾ownik Josif Stanis豉wowicz Baszko zosta przyj皻y do stanu osobowego Korpusu, a rozkazem nr 227/18 z 15 kwietnia 1918 r. jego samolot RBWZ S-25 Ilja Muromiec G-2 Kijowski wpisano do ksi捫ki inwentarzowej samolot闚 zdobycznych. Samolot ten do 22/23 maja 1918 r. znajdowa si w Oddziale Awiacyjnym Korpusu. (13)

Literatura:
Andrzej Morga豉, 'Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924', Bellona Lampart, Warszawa 1997
Boles豉w Gaczkowski – Samolot bobowy RBWZ Ilja Muromiec – Warszawa 2000 - Dom Wydawniczy Bellona i Agencja Wydawnicza CB – Typy Broni i Uzbrojenia , zeszyt nr 190
Wies豉w B帷zkowski 'Samoloty bombowe pierwszej wojny 鈍iatowej', WK 1986 - nr 30 z serii 'Biblioteczka Skrzydlatej Polski'.
Adam Kaczy雟ki – Aerodrom Jab這nna – Mazowieckie To i Owo – 1.X.2009 r.


(1) Kr鏊estwo Polskie pomimo ograniczania a nast瘼nie zniesienia autonomii po Powstaniu Styczniowym, nie zosta這 formalnie nigdy przez Rosj zlikwidowane.
(2) Miko豉j Miko豉jewicz Romanow –(1856 -1929) – wielki ksi捫, genera kawalerii, genera adiutant, g堯wnodowodz帷y armii rosyjskiej podczas I wojny 鈍iatowej. Przewodnicz帷y Rady Obrony Pa雟twa. Absolwent Miko豉jewskiej Oficerskiej Szko造 In篡nieryjnej i Miko豉jewskiej Akademii Sztabu Generalnego. Odznaczy si w 1877 r. podczas walk pod Szypk i Plewn w Bu貪arii a tak瞠 podczas zaj璚ia Adrianopola. Po wybuchu I wojny 鈍iatowej wyznaczony na Naczelnego Dow鏚c. 14 sierpnia 1914 Miko豉j Miko豉jewicz wyda manifest, kt鏎y zawiera obietnic zjednoczenia ziem polskich pod ber貫m cara i nadania im autonomii. Zdecydowany przeciwnika Grigorija Rasputina, na wie嗆, 瞠 Rasputin ma zamiar odwiedzi kwater g堯wn wojsk rosyjskich na froncie, odpowiedzia „Przyje盥瘸j, a ja ci tutaj powiesz” W 1919 r. opu軼i Rosj przez Krym (na angielskim kr捫owniku) i osiad we Francji.
(3) Igor Iwanowicz Sikorski (1889 - 1972) – urodzony w Kijowie konstruktor lotniczy. Rosjanin pochodzenia polskiego. Jego ojciec pochodzi z polskiej szlachty deportowanej w g陰b Rosji po Powstaniu Styczniowym., tw鏎ca pierwszych samolot闚 wielosilnikowych, konstruktor wielu 這dzi lataj帷ych i 鄉ig這wc闚. Studiowa budownictwo okr皻owe w Petersburgu, nauki techniczne w Pary簑 i na Politechnice Kijowskiej. Wsp馧organizator studenckiego ko豉 lotniczego. Pocz徠kowo zajmowa si modelarstwem i projektowaniem szybowc闚. W latach 1909 -1910 zbudowa dwa prototypu 鄉ig這wc闚. W 1910 zbudowano wg jego projektu samolot jednop豉towy S-2. W sierpniu 1911 r. uzyska uprawnienia pilota na dwup豉towcu w豉snej konstrukcji S-5 i ustanowi na nim 4 rekordy lotnicze. Na kolejnych swoich samolotach S-6 oraz S-6A ustanowi kolejne rekordy. W 1912 r. rozpocz掖 prace projektowe pierwszego wielosilnikowego samolotu, kt鏎y skonstruowano w 1913 r. – dwusilnikowy samolot Grand Ba速ijskij nazwany p騧niej Russkij Wita. Ciekawa by豉 konstrukcja kabiny kt鏎a przypomina豉 闚czesny tramwaj z przednim odkrytym balkonem. Na jego czo這wej, nieco zaokr庵lonej cz窷ci, by這 umieszczone god這 pa雟twowe – dwug這wy orze a pod nim nazwa wytw鏎ni RBWZ. Nad god貫m by zamocowany ruchomy reflektor do o鈍ietlania pola wzlot闚 podczas start闚 i l康owa. Na balkonie stawa w闚czas mechanik z tub i dono郾ym g這sem oraz 鈍iat貫m reflektora ostrzega osoby znajduj帷e si na ziemi przed samolotem. W 1913 r. Sikorski zaprojektowa kolejny wielosilnikowy (tym razem 4 – silnikowy) samolot Ilia Muromiec – na kt鏎ym pobito wiele rekord闚 lotniczych. W 1918 r. Sikorski wyemigrowa do Francji, a nast瘼nie do USA gdzie – po paru latach pracy jako nauczyciel – za這篡 firm lotnicz Sikorsky Aero Engineering Company, kt鏎 w 1929 sta豉 si cz窷ci United Aircraft, znanego obecnie jako United Technologies Corporation. Sta si s豉wny jako konstruktor samolot闚 l康owych i 這dzi lataj帷ych oraz 鄉ig這wc闚 cywilnych i wojskowych.
(4) RBWZ Russko Ba速ijskij Wagonnyj Zawod – jeden z najwi瘯szych zak豉d闚 przemys這wych carskiego imperium. Powsta w 1910 r . z polaczenia kilku warsztat闚 mechanicznych w Rydze (obecnie stolica υtwy). Fabryka produkowa豉 wagony osobowe i towarowe, maszyny rolnicze oraz samochody na licencji FIAT-a. Od 1911 r. produkowano samoloty. Pierwszym by豉 kopia francuskiego jednop豉towego samolotu Rogera Sommera. W wyniku przybli瘸nia si frontu fabryka zosta豉 ewakuowana do Piotrogrodu (do 1914 r. Sankt Petersburga).
(5) Masa najci篹szej wyprodukowanej w carskiej Rosji bomby lotniczej wynosi豉 655 kg – lecz nie zosta豉 ona uzyta.
(6) Boles豉w Gaczkowski – Samolot bobowy RBWZ Ilja Muromiec – Warszawa 2000 - Dom Wydawniczy Bellona i Agencja Wydawnicza CB – Typy Broni i Uzbrojenia , zeszyt nr 190, s. 11.
(7) Adam Kaczy雟ki – Aerodrom Jab這nna – Mazowieckie To i Owo – 1.X.2009 r.
(8) Boles豉w Gaczkowski – Samolot bobowy RBWZ Ilja Muromiec – Warszawa 2000 - Dom Wydawniczy Bellona i Agencja Wydawnicza CB – Typy Broni i Uzbrojenia , zeszyt nr 190, s. 12-13.
(9) Adam Kaczy雟ki – Aerodrom Jab這nna – Mazowieckie To i Owo – 1.X.2009 r.
(10) Adam Kaczy雟ki - op. cit.
(11) 5 lipca 1915 r. samolot Oddzia逝 Polowego Ilja Muromiec nr 150 Kijowski pod dow鏚ztwem sztabskapitana Baszko stoczy pierwsz walk powietrzn z nieprzyjacielskim lotnictwem – trzema niemieckimi samolotami typu Branndenburg, kt鏎e zosta造 odparte, zestrzelono 1 samolot. Za m瘰two wykazane w walce sztabskapitan Baszko zosta odznaczony Orderem wi皻ego Grzegorza IV klasy.
(12) Boles豉w Gaczkowski – op. cit. S. 13
(13) Boles豉w Gaczkowski – op. cit. S. 22
Zdj璚ia - je瞠li nie zaznaczono inaczej - pochodz ze zbior闚 Wikimedia Commons

 

 

Lokalizacja:

Zdj璚ia do artyku逝 (7) - wy鈍ietl wszystkie:

Reklama


Felietony historyczne - zobacz podobne



Komentarze do artyku逝 (0):

 

Nie ma jeszcze komentarzy do tego wpisu.
B康 pierwszy!

 

Aby m鏂 komentowa musisz by zalogowany!

zaloguje si

Redakcja nie ponosi odpowiedzialno軼i za komentarze Internaut闚.

Og這szenie p豉tne


daj og這szenie



polityka prywatno軼i