Historia MILITARIA Mundury wojskowe		a a a
II Wojna Światowa Armia Brytyjska

Hełmy MkII No2C w brytyjskim Home Guard (1940-44)

dodany: 2012-02-10, godz. 01:24

Helm, widoczne plamy.

Przy okazji poszukiwania informacji na temat hełmu MkII No2C (jaki jest aktualnie na allegro) zebraliśmy nieco informacji którymi to chcemy się podzielić i rozpocząć dyskusje na temat tego wzoru używanego przez Home Guard. Poniżej przedstawimy pokrótce informacje na temat Home Guard, hełmów, a szczególnie hełmów odmiany MkII No2C.

Hełmy MkI, Mk I* i MkII
Jako iż na temat hełmów MkII i pochodnych jest dostępne źródło w języku polskim (link na dole), przedstawimy tylko najważniejsze różnice. Hełmy MkI* były to hełmy z okresu I wojny - MkI w których to wymieniono wkład oraz zaczepy mocowania podpinki, zaraz przed wojną rozpoczęto produkcję hełmów MkII, blacha niemagnetyczna. Hełmy MkII trafiły zarówno do obrony cywilnej, jak i do wojska. Po Dunkierce, gdy utracono wiele sprzętu i rozpoczęto odbudowe armii, przy jednoczesnym zapotrzebowaniu na hełmy dla cywili (obrona cywilna, ale też np. miasta kupowały je dla konduktorów trolejbusów) aktualne zdolności produkcyjne i dostępność materiałów nie pozwalała na wyprodukowanie hełmów MkII w wystarczającej ilośći. Prywatne firmy rozpoczęły produkcję innych wzorów z różnych materiałów (tworzywo, fibra). Hełmy Mk II podlegały testowaniu przez wojsko, jednak nie cała produkcja przeszła testy. Odrzuty z produkcji zdecydowano się wykorzystać z przeznaczeniem dla obrony cywilnej, później podjęto produkcję hełmów MkII z blachy magnetycznej, o niższej odporności (tak przynajmniej jest podawane w literaturze, aby to potwierdzić należało by zajżeć do specyfikacji technicznych). Hełmy te oznaczono MkI No2A, B, C, D. Dla odróżnienia od hełmów bojowych nawiercono w okolicy zaczepu podpinki otwory (od 1 do 4, odpowiednio dla wzorów A-D). Generalnie kwestia hełmów No2A-D jest warta dalszego wyjaśnienia, jako iż dokument (2) z 1941 jaki znaleźliśmy mówi o braku mocy produkcyjnej (walcowanie, tłoczenie) o zapewniającej wymaganą jakość, nie zaś braku materiału – choć może być to celowa dezinformacja, jako iż dokument ten nie jest tajny.

Home Guard
Home Guard (HG), na początku pod nazwą Local Defence Volunters (LDV), powstała w maju 1940 roku, jako bezpośrednia odpowiedź na możliwą inwazję niemiecką. Początki była to zupełna improwizacja; brak umundurowania, broni. Z czasem się to zmieniło (na temat powstania i uzbrojenia HG napiszemy kiedyś osobny tekst). HG zajmowała się ochroną obiektów, blokadami dróg, poszukiwaniami zestrzelonych pilotów czy szpiegów (między innymi właśnie HG aresztowała Hessa po jego lądowaniu w UK). HG obsługiwała też działa p-lot jak i baterie obrony wybrzeża. Wraz z upływem czasu wydano coraz to lepsze uzbrojenie (w tym ciężkie), umundurowanie i oporządzenie. Zmienił się też charakter HG, z ochotniczego na służbę wymaganą prawem.

Hełmy w Home Guard
Zaraz po powołaniu HG wydano najpierw broń, mundury, zastępując cywilne nakrycia glowy furażerkami, a później stopniowo zastępowano furażerki hełmami. Znaleźlismy też informację (3), iż w Londynie były sporadyczne przypadki używania hełmów które trzymano jako pamiątki po I wojnie, w tym francuskich, zapewne wz 15 (hełmy niemieckie z I wony używano przy symuowaniu „wroga” w czasie ćwiczeń). Hełmy miały znaczenie praktyczne (w czasie bombardowań ponoszono straty na skutek ran głowy), a dodatkowo też i podnosiły one morale. Obiektem zazdrości były hełmy noszone przez członków obrony cywilnej ARP (5). W sierpniu i wrzesniu 1940 roku, w czasie bombardowania dzielnicy Londynu, Croydon, członkowie HG kilkukrotnie odmówili opuszczenia schronu tłumacząc to brakiem hełmów i obawiajac się ran od od padających odłamków (zapewne odłamki od eksplodujących pocisków p-lot)(3). Gdy starano się raz wydane hełmy dla londyńskiego odziału HG odebrać, w pazdzierniku 1940 roku, Churchill osobiście interweniował (1). Hełmy trafiały najpierw do miejsc gdzie były najbardziej potrzebne (2) – zapewne miasta bombardowane, lub zagrożone bombardowaniem, czy też odcinki wybrzeża gdzie spodziewano się inwazji. Przykładowo batalion HG w Kent (czyli najbliżej Francji), otrzymał hełmy już w sierpniu 1940 roku, choć było to tylko 150 sztuk, dla porównania karbinów wydano pnad 760 (3). Był to jednak wyjątek, gdyż hełmy zaczęły napływać do HG od 1941 roku, po zgodzie War Office na ich przydział. Hełmy do HG trafiały partiami, najpierw z magazynów wojskowych, później z produkcji bieżącej. Pomimo opóźnień w dostawach w końcu wszyscy żołnierze HG otrzymali hełm – a HG liczyła około 1,7 miliona członków (4). Co ciekawe w HG było zapotrzebowanie na większy rozmiar hełmów (czy raczej wkładów) niż w wojskach regularnych (2). Hełmy HG były malowane na kolor maskujący, część z warstwą antyodblaskową, na HG hełmach spotyka się noszenie siatek maskujących otrzymanych od wojska, po zgodzie na ich przydział. Charles Graves wspomina też w swej książce (3), iż HG w po otrzymaniu hełmów zastanawiano się jak je najlepiej nosić, z paskiem pod brodą, czy też wzorem policji i paskiem założonym z tyłu na rondo. Szybko się okazało, iż hełm z paskiem na rondzie spada przy rzucaniu granatów i podjęto decyzję aby nosić pasek zgodnie z jego przeznaczeniem, czyli pod brodą.

Hełmy MkII No2C w Home Guard
Hełm MkII No2C miał niższe właściwości balistyczne niż typowy wojskowy MkII, jednak okazuje się iż trafił on do Home Guard. Było to zapewne działanie doraźne, jako iż wspomniany wcześniej dokument z 1941 (2) mówi, iż Home Guard odmówiła przyjęcia „różnych wzorów hełmów z miekkiej stali dostępnych narynku (cywilnym)”. Może to dotyczyć też i hełmów tzw Zuckermana produkowanych dla OC. Dodatkowo część jednostek Home Guard, głównie tworzonych przy fabrykach, miała sprzęt kupowany na rynku, czyli mogły do nich trafić różne wzory hełmów. W każdym razie hełmy MkII No2C trafiają się w malowaniu khaki, typowo wojskowym. Egzemplaż taki znajduje się w Imperial War Museum, gdzie jest informacja, iż był używany w Home Guard. Podobnie znaleźliśmy omawiane, czy prezentowane na www (linki na dole), są to hełmy MkII No2C właśnie w kolorze khaki, i czasemi z oznaczeniami HG. Pomimo niewielkiej ilości zdjęć i danych można stwierdzić, iż No2C w kolorze khaki są z roku 1941 (data produkcji skorup) – co się pokrywa z datą wydawania hełmów jaka jest w źródłach. Częśc hełmów ma inny rodzaj śruby w porównaniu z hełmami MkI*, lub MkII (choć i w takowych są odstępstwa). Niestety na zdjęciach archiwalnych trudno się dopatrzyć różnic pomiędzy MkII i MkII No2C, jak iż rozdzielczość lub ujęcie utrudnia, lub wręcz uniemożliwia wychwycenie obecności otworów na rondzie hełmu, podobnie częśc hełmów HG noszono z siatkami, które przesłaniają otwory.

Hełm MkII No2C z 1941 roku, malowanie kamuflaż
Hełm jaki zmotywował nas do poszukiwania informacji na temat tego wzoru. Jest to MkII No2C o czym świadczą po trzy otwory wywiercone z w okolicach nitu mocującego podpinkę. Skorupa hełmu jest produkcji BMB (Briggs Motor Bodies Ltd) z 1/1941, tej samej produkcji jest wkład o rozmiarze 7. Pasek pod brodę (podpinka), jest w uproszczonej wersji, wprowadzonej w 1941 roku, blachy mocowania podpinki są w wersji wprowadzonej w 1939 roku. Śruba różni sie od typowej śruby wojskowego MkII (mniejszy łeb), podobnie mniejsza jest nakrętka.
Hełm jest w malowaniu maskującym, jest to rzadko spotykane malowanie, jako iż dominowały hełmy w jednolitym malowaniu. Wnętrze jest khaki wpadające w kolor brązowy, czyli hełm nie jest przemalowanym hełmem obrony cywilnej. Z zewnątrz zaś mamy khaki, z naniesionymi recznie, pędzlem, ciemno-zielonymi plamami i pasem. Wzór tego malowania można spotkać na hełmach MkII wojskowych z okolic 1940 roku. Po przejżeniu kilkuset zdjęć udało się też natrafić na zdjęcie Home Guard z hełmem w takim malowaniu. Malowanie ma ten sam wzór, plamy są nieco większe, co można wyjaśnić malowaniem ręcznym. Fotografia jest podpisane jako przedstawiająca jesień roku 1940 (co jest raczej błędem, jako iż w 1940 roku HG nie nosiła battledresów z naszywką „Home Guard” jakie mamy na zdjęciu, lecz ubrania cywilne lub mundury denim. Mimo wątpliwej daty, na zdjęciu tym mamy na pewno HG, o czym świadczą karabiny produkcji USA P17 na których widać namalowany pas, czyli amunicja inna niż wojskowe brytyjskie .303, a wydawano tą broń tylko i wyłącznie HG, właśnie ze względu na różnice w kalibrze.

Poniżej, w galerii, zdjęcia hełmu który skłonił nas do poszukiwań w literaturze, oraz wybrane zdjęcia archiwalne.

To by było tyle na temat MKII No2C w Home Guard, jeśli ktoś ma więcej informacji, lub hełmy tego wzoru i malowania w kolekcji, prosimy o informację.

PS Hełmy HG, MKII, oraz inne brytyjskie bywają na naszych aukcjach: Sprawdz konto OxandBucks

Źródła:
1 Churchill, W, The Second War, vol II,Their Finest Honour, 1955, Cassell &co, p605
2 Army Notes , Royal United Service Institution, Journal, 86 (1941:Feb./Nov.) p.193
3 Graves, C. The Home Guard of Britain, 1943, The Fleet Street Press, Htchinson & Co
4 Jellen, J., Lieut-Colonel, The Home Guard. May, 1944 , Royal United Service Institution,
Journal, 89 (1944:Feb./Nov.) p.125
5 Fleming, P, Invasion 1940, 1958, London, Readers Union

Linki:
Polska strona na temat hełmów MkII – bardzo wysoka jakość i ciekawe informacje
Opis hełmu Home Guard MKII No2C w kolekcji Imperial War Museum
MkII No2C na forum
Kolejny MkII No2C khaki