Historia WIADOMOŚCI Felietony historyczne		a a a
Wojny współczesne

Bałkański kocioł

dodany: 2010-05-30, godz. 20:24

Czołgi upamiętniające udaną Operację Burza ustawione na byłym lotnisku wojskowym w rejonie Plitvic

BALKAŃSKI KOCIOŁ część pierwsza
Terminem tym nazwano złożoną sytuację geopolityczną i militarną zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego obejmującego mniej więcej terytorium dawnej Jugosławii i Albanii. Teren ten był świadkiem wielu burzliwych wydarzeń, począwszy od czasów walk Słowian z Imperium Osmańskim ,poprzez okres pierwszej i drugiej Wojny Światowej aż po lata 90 ubiegłego wieku kiedy to w krwawej wojnie domowej nastąpił ostateczny rozpad Jugosławii.
W ostatnich dniach brałem udział w bardzo interesującej wycieczce turystycznej po bałkańskich krajach: Chorwacji , Czarnogórze, Albanii i Bośni. Pobyt w tych pięknych krajach wykorzystałem do poszukiwania miejsc trwale wpisanych do historii tego regionu . Swoimi spostrzeżeniami chciałem podzielić się z Szanownymi Kolegami.

CHORWACJA

W całym kraju widać do dziś ślady ostatniej wojny domowej toczącej się tu w latach 1991-1995. Kraj ten ogłosił niepodległość równocześnie z sąsiednią republiką Słowenii w dn. 25 czerwca 1991 po przeprowadzonym wcześniej referendum w sprawie wystąpienia z Jugosławii.

O ile Słowenia swą niepodległość utrzymała niewielkim kosztem zaledwie dziesięciodniowych walk i 18 zabitymi ,to walki w Chorwacji trwały aż do sierpnia 1995 r. i spowodowały śmierć około 20 tys. ludzi po obu stronach konfliktu. Zaciekłość walk chorwacko - serbskich spowodowana była głęboką nienawiścią pomiędzy tymi narodami mającą swój początek w czasach II W.Ś kiedy to Chorwaci utworzyli na swoim terytorium i części sąsiedniej Bośni tzw. Niezależne Państwo Chorwackie.

Faszystowskie ugrupowanie ustaszy rządzące tym krajem w ścisłym sojuszu z hitlerowskimi Niemcami , prowadziło walkę z partyzantką komunistyczną Tity (który z pochodzenia był też Chorwatem) dokonując eksterminacji ludności serbskiej, żydowskiej i cygańskiej. Szczególnie ponurą sławą cieszył się obóz koncentracyjny w Jasenovacu prowadzony przez ustaszów.

Pamiętający swój los Serbowie, stanowiący większość etniczną w niektórych rejonach Chorwacji, ogłosili powstanie niezależnej Republiki Serbskiej Krajiny obejmującej ok 1/3 terytorium kraju. Serbom pomocy udzieliła Jugosłowiańska Armia Ludową. Walki były niezwykle zacięte, prowadzone z ogromnym okrucieństwem przez obie strony konfliktu. Na masową skalę trwały rozstrzeliwania jeńców, mordy i gwałty na ludności cywilnej oraz czystki etniczne.

W pierwszej fazie wojny górą byli Serbowie jako lepiej uzbrojeni i mający oparcie w JAL. Doszło min. do 3 miesięcznego oblężenia Perły Adriatyku - Dubrownika. W wyniku ostrzału artyleryjskiego z lądu i z okrętów od strony morza to cudowne miasto zostało w znacznym stopniu zniszczone. Wojska Serbskie ostatecznie opanowały Rejon Dubrownicki.

Stopniowo jednak w miarę toczonych walk rosła przewaga Chorwatów dozbrajanych i finansowanych potajemnie, mimo nałożonego przez ONZ embarga na dostawę broni, przez niektóre państwa Zachodniej Europy.

W maju 1995 dozbrojona armia Chorwacji rozpoczęła kontrofensywę opanowując najpierw w ramach Operacji Błysk tzw. Zachodnią Sławonię a następnie w sierpniu tego roku w ramach Operacji Burza resztę Republiki Serbskiej Krajiny. Część Serbów zabito na miejscu a reszta została wypędzona. Do dziś stoją (o dziwo mimo, że uszkodzone, to w większości nie zniszczone, tak jak ma to miejsce w sąsiedniej Bośni) ich domy. Jednak tylko znikoma część Serbów , szczególnie w rejonie Plitvic , zdecydowała się na powrót w rodzinne strony w ostatnich latach. Ludzie ci utrzymują się głównie ze sprzedaży miodów i rakiji turystom odwiedzającym słynne jeziora i wodospady.

W sercach ludzi po obu stronach pozostała pamięć o doznanych krzywdach oraz skrywana przed turystami wzajemna nienawiść. W całej Chorwacji widnieją jednakowego wzoru krzyże wykonane z białego kamienia upamiętniające poległych w walkach o niepodległość tego kraju. Dużo jest też miejsc pamięci im poświęconym. Nie widać natomiast żadnych śladów po poległych i zabitych Serbach. KOCIOŁ BALKAŃSKI

autor:

Antoni Andrzej Zawiliński
więcej tego autora

Średnia: 5/5
Głosów: 10

komentuj ten wpis

powiadom znajomego

zgłoś naruszenie

Jeden z wielu białych krzyży upamiętniający poległych " Synów Chorwacji"

Plan Dubrownika z zaznaczonymi niszczeniami powstałymi w wyniku ostrzału Serbow

Zdjęcia poległych Chorwatów w jednym z miejsc pamięci

RP
	Ciekawa wycieczka, ciekawy i niezbyt odległy temat. Tak trzymać, nie ma jak wypoczynek czynny. [2010-05-30]
yankes 62
	Ciekawy artykuł . Wojna mniej ciekawa bo prawie bratobójcza . Jeśli chodzi o upamiętnienie miejsc pochówku żołnierzy lub ofiar , nie dziw się temu zbytnio . Mieszkam w Bielawie (dolnośląskie) przed 1945 ziemie niemieckie . Jak myślisz co stało się z trzema dużymi cmentarzami . Jest to prawo zwycięscy (najeźdźcy) który historię ziem zdobytych , odzyskanych itp.itd. dopasowuje dla własnych potrzeb i na własny użytek . Dobrze że w pobliskiej Świdnicy przed kilkuset laty władali Piastowie . Mogę powiedzieć że mieszkam na "prawie" prastarych ziemiach polskich .Pozdrawiam [2010-05-30]
marekjg
	Bardzo ciekawy artykuł... Opisujesz okropieństwa wojny domowej na podłożu etnicznym i wyznaniowym... Chyba nie ma nic bardziej wybuchowego... Pozdrawiam serdecznie [2010-05-31]

	Istotnie ciekawy artykuł, traktujący o historii o historii najnowszej. Polecam film "Snajperzy z Kosowa", który porusza te problematykę. [2010-05-31]
dabwoj1
	Bardzo ciekawy artykuł. Wojna domowa jest wielkim okropieństwem gdzie dzieci i starzy ludzie mogą nie rozumieć czemu zawierucha wojenna zniszczyła ich życie. Pozdrawiam. [2010-05-31]