Autonomiczna Policja Województwa Śląskiego

dobroni.pl

» » » a a a
Odzyskanie niepodległości 1918 Wojsko Polskie

Autonomiczna Policja Województwa Śląskiego i jej odznaka pamiątkowa

dodany: 2011-04-19, godz. 09:59
Funkcjonariusz Policji Województwa Śląskiego uhonorowany Odznaką Pamiątkową Policji Województwa Śląskiego - www.dobroni.pl

ODZNAKA PAMIĄTKOWA POLICJI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
Grzegorz Grześkowiak

Klub Kolekcjonerów Policyjnych


15 lipca 1920 r. Województwo Śląskie, jako jedyne w międzywojennej Polsce otrzymało autonomię, którą gwarantowała mu Ustawa Konstytucyjna wydana przez Sejm Ustawodawczy. Ustawa Konstytucyjna stanowiła zarazem Statut Organizacyjny Województwa Śląskiego.

W Katowicach zwołano Sejm Śląski, który obradował po raz pierwszy w roku 1922. Do jego kompetencji należało ustawodawstwo we wszystkich sprawach dotyczących Województwa Śląskiego z wyłączeniem spraw wojskowych, zagranicznych, sądownictwa i polityki celnej. Organem wykonawczym Sejmu Śląskiego była Śląska Rada Wojewódzka na czele której stał Wojewoda. Wojewoda był powoływany przez Sejm Śląski i podlegały mu sprawy wynikające z autonomii Śląska takie jak: administracja, finanse oraz szkolnictwo.

Podwaliny dla przyszłej Policji Województwa Śląskiego zostały wypracowane już w 1921 r. przez płk Stanisława Młodnickiego, natomiast rozwiązania prawne były wzorowane na Ustawie z 24 lipca 1919 r. o organizacji Policji Państwowej. Jeśli chodzi o źródła prawa na których się opierała organizacja Śląskiej Policji był to artykuł 4 ustawy autonomicznej z 15.07.1920 r. Następnie Wojewoda Śląski wydał Rozporządzenie z 17.06.1922 r. o organizacji Policji Województwa Śląskiego. Rozporządzenie to zostało później częściowo zmienione i zatwierdzone przez Sejm Śląski jako Ustawa o organizacji Policji Województwa Śląskiego z 2.03.1923 r.

Z myślą o przejęciu przez Policję Śląską służby na terenie Górnego Śląska zaczęto przyjmować kandydatów do przyszłej Policji Województwa Śląskiego, poprzez utworzone w tym celu biuro w Katowicach – Bogucicach. Kandydaci byli kierowani do szkoły Żandarmerii Krajowej Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie, skąd po zakończeniu szkolenia byli delegowani na praktyki służbowe na Śląsku Cieszyńskim oraz do jednostek Policji Państwowej na terenie województwa kieleckiego. Zdobywali tam doświadczenie i wiedzę praktyczną z zakresu służby policyjnej, aby w przyszłości stać się kadrą Policji Województwa Śląskiego.

W czerwcu 1922 r. Policja Województwa Śląskiego objęła służbę w ochronie bezpieczeństwa wewnętrznego oraz ładu i porządku publicznego na Górnym Śląsku, a w lipcu 1922 r. na terenie Śląska Cieszyńskiego i powiatu bielskiego. 20 czerwca 1922 r. po uroczystej defiladzie Policji Województwa Śląskiego na Rynku w Katowicach, którą odebrał Komendant Główny Policji Państwowej płk Wiktor Hoszowski i pierwszy Główny Komendant Policji Województwa Śląskiego płk Stanisław Młodnicki, nastąpiło uroczyste przejęcie służby na terenie miasta.

Po przejęciu obowiązków na Górnym Śląsku, Policja Województwa Śląskiego otrzymała bardzo trudne zadania do realizacji. Wiązały się one z zaburzonymi przez plebiscyt stosunkami między ludźmi, które owocowały znacznym wzrostem liczby przestępstw kryminalnych i nie tylko. Tę sytuację funkcjonariusze Policji Województwa Śląskiego w krótkim okresie czasu opanowali całkowicie, zaprowadzając na terenie województwa śląskiego ład i porządek publiczny czemu towarzyszył radykalny spadek przestępstw kryminalnych i wykroczeń porządkowych. Dowodem, że śląscy policjanci byli wierni przysiędze służbowej i pełnili ciężką służbę w obronie bezpieczeństwa obywateli i mienia była śmierć w czasie wykonywania obowiązków służbowych 15 funkcjonariuszy w latach 1922-1932.

W związku z uroczystością dziesięciolecia objęcia służby w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego na Górnym Śląsku przez Policję Województwa Śląskiego, została ustanowiona na wniosek korpusu oficerskiego, przez Głównego Komendanta Policji Województwa Śląskiego, odznaka pamiątkowa o nazwie: Odznaka Pamiątkowa Policji Województwa Śląskiego. Wzór odznaki i regulamin jej nadawania został zatwierdzony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych RP reskryptem (rozporządzenie) z 24 maja 1932 r. A. P. 3/7. Do załatwiania wszelkich spraw związanych z Odznaką Pamiątkową Policji Województwa Śląskiego powołana została, przez Głównego Komendanta Policji Województwa Śląskiego, komisja w składzie 3 oficerów i dwóch podoficerów. Termin zakończenia pracy przez w/w komisję został wyznaczony na sobotę 31 grudnia 1932 r. Był to termin ostateczny i nieprzekraczalny!

Zgodnie z przyjętym regulaminem prawo do otrzymania Odznaki Pamiątkowej Policji Województwa Śląskiego przysługiwało:
a/ oficerom i podoficerom Policji Województwa Śląskiego będącym w dniu 15 czerwca 1932 r. w czynnej służbie, którzy pełnili służbę w szeregach Policji Województwa Śląskiego co najmniej od 1922 r. bez przerwy lub z jedną przerwą nie dłuższą jak 3 lata.
b/ urzędnikom Policji Województwa Śląskiego, będący w dniu 15 czerwca 1932 r. w służbie czynnej, którzy pełnili służbę w jej szeregach co najmniej od 1922 r. bez przerwy.
c/ szeregowym Policji Województwa Śląskiego, będący w służbie czynnej w dniu 15 czerwca 1932 r., którzy pełnili służbę w jej szeregach co najmniej od 1922 r. bez przerwy.
d/ prawo do odznaki może być przyznane innym osobom niż funkcjonariusze i urzędnicy Policji Województwa Śląskiego, które to osoby położyły specjalne zasługi dla dobra Policji Województwa Śląskiego.

Odznakę uhonorowane osoby otrzymywały na podstawie uchwały Komisji d/s Odznaki Pamiątkowej Policji Województwa Śląskiego. Następnie, każde nadanie odznaki było zatwierdzane przez Głównego Komendanta Policji Województwa Śląskiego i podawane w rozkazie Głównej Komendy Policji Województwa Śląskiego do wiadomości funkcjonariuszy. Jedynym uprawnionym do nadawania lub odebrania Odznaki Pamiątkowej był Główny Komendant Policji Województwa Śląskiego. Utrata Odznaki Pamiątkowej dotyczyła osób, które były karane za przestępstwa kryminalne oraz których postępowanie przyniosło ujmę samej odznace lub korpusowi Policji Województwa Śląskiego.

Odznaka była produkowana na zamówienie Komisji d/s. Odznaki przez Zakład Galanterii Metalowej „GALMET” w Sosnowcu. Odznaczone nią osoby ponosiły koszt odznaki, której cenę zatwierdził Główny Komendant Policji Województwa Śląskiego. Z tego obowiązku zwolnione były wdowy, sieroty po poległych i zmarłych funkcjonariuszach Policji Województwa Śląskiego oraz funkcjonariusze, którzy zostali zwolnieni ze służby w wyniku kalectwa pozostającego w związku ze służbą lub chorobą zawodową. W tych przypadkach koszt odznaki pokrywało Stowarzyszenie „Rodzina Policyjna” lub „Samopomoc” Policji Województwa Śląskiego Sp. z o.o. w Katowicach.

Szata graficzna Odznaki Pamiątkowej Policji Województwa Śląskiego jest bardzo interesująca, charakteryzuje się ciekawym projektem plastycznym przez co zaliczano ją do najciekawszych tego rodzaju odznak z okresu II Rzeczypospolitej Polskiej.



Zasadniczą formą Odznaki Pamiątkowej jest tarcza o średnicy 43mm, na której jest wytłoczony krzyż czteroramienny o średnicy 43mm, którego ramiona są szerokości 15mm, pomiędzy ramionami są umieszczone pęki promieni.

Na awersie krzyż ze srebrnymi krawędziami jest niebiesko emaliowany, na niebieskim tle jest krzyż z białej emalii, którego ramiona są szerokości 5mm. Na środku jest umieszczony złoty orzeł śląski o wymiarach 30mm x 28mm z biało emaliowaną przepaską na piersi. Na odznace są umieszczone napisy wykonane czarna emalią: na górnym ramieniu X, na dolnym P.W.Śl., na prawym 1922', na lewym 1932.

Na rewersie odznaki jest umieszczony słupek gwintowany a w górnej części umieszczony jest wytłoczony numer kolejny odznaki.



Odznaczonym osobom wręczano zaświadczenie stwierdzające prawo do odznaki (dyplom nadania). Dyplom nadania był gotowym drukiem, gdzie dane odznaczonej osoby ( stopień służbowy, imię i nazwisko ) wpisywano ręcznie, dyplom podpisywał Główny Komendant Policji Województwa Śląskiego i przewodniczący Komisji d/s. Odznaki. Na druku była umieszczona pieczęć urzędowa Głównej Komendy Policji Województwa Śląskiego oraz numer porządkowy odpowiadający numerowi umieszczonemu na rewersie odznaki.



Odznaka Pamiątkowa Policji Województwa Śląskiego przez odznaczonych była noszona na kurtkach mundurowych na lewej piersi:
 oficerowie, 4cm poniżej guzika górnej kieszeni,
 podoficerowie i szeregowi na wysokości pomiędzy 3 a 4 guzikiem.
Odznaka Pamiątkowa posiadała miniaturkę o wymiarze 16 mm, którą odznaczone osoby mogły nosić na ubraniach cywilnych wpiętą w lewą klapę marynarki, nie dotyczyło to funkcjonariuszy Policji Śląskiej pozostających w służbie czynnej.

W przypadku zniszczenia lub zagubienia Odznaki Pamiątkowej wtórniki można było nabywać na własny koszt w wyznaczonych dwóch sklepach na terenie województwa śląskiego:
 Fryderyk Tabak, KATOWICE ul. 3-go maja 29.
 Paweł Kabut, RYBNIK ul. Sobieskiego 38.
Wtórniki różniły się tym, że nie posiadały na rewersie numeru kolejnego odznaki.

Łączna liczba nadanych Odznak Pamiątkowych Policji Województwa Śląskiego obecnie jest szacowana na liczbę ok. 2.500 sztuk.

Po zakończeniu II Wojny Światowej „władza ludowa” bardzo chętnie przyjęła do służby byłych funkcjonariuszy Policji Woj. Śl. i Policji Państwowej. Miało to na celu przeszkolenie i przekazania wiedzy praktycznej młodym funkcjonariuszom utworzonej 7 października 1944 r. Milicji Obywatelskiej (MO). Jedną z pierwszych rzeczy jaka zaskoczyła byłych policjantów był zakaz noszenia na umundurowaniu służbowym MO orderów, odznaczeń, i odznak nadanych im w okresie II RP, które wydało kierownictwo bezpieczeństwa województwa śląsko-dąbrowskiego. Zakaz ten obejmował również Odznakę Pamiątkową Policji Województwa Śląskiego. W latach 1947-1950 przedwojenni policjanci zostali zwolnieni ze służby w Milicji Obywatelskiej, ówczesne kierownictwo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Bezpieczeństwa Publicznego określiła zwolnienia tych osób, bardzo krótko „dla dobra służby”!

LITERATURA:
Reskrypt MSW z 24 maja 1932 r. nr A. P. / 3 / 7 / 1932 o wzorze i regulaminie nadawania „Odznaki Pamiątkowej Województwa Śląskiego”.
Rozkaz Głównej Komendy Policji Woj. Śl. nr 1297/ 1932 rozkaz okolicznościowy o objęciu służby bezpieczeństwa na Górnym Śląsku przez Policję Woj. Śl.
Rozkaz Głównej Komendy Policji Woj. Śl. nr 1298 / 1932 o wprowadzeniu „Odznaki Pamiątkowej Policji Województwa Śląskiego”.
Rozkaz Głównej Komendy Policji Woj. Śl. nr 1428 / 1934 o sposobie noszenia przez oficerów i szeregowych Policji Woj. Śl. orderów, odznaczeń i odznak pamiątkowych.
J. Jeziorski „10 lat Policji Województwa Śląskiego” ; 1932
Kalendarzyk Policji Województwa Śląskiego 1933

 

 

nbsp;

 

Średnia: 5/5 | Ocen: 14

 

 
 


Zdjęcia do artykułu (3) - wyświetl wszystkie:


Reklama


 

Felietony historyczne - zobacz podobne


Komentarze do artykułu (1):



Witam. Uwaga techniczna: powiat bielski (ówczesny) to również Śląsk Cieszyński. [2014-01-09]

Aby móc komentować musisz być zalogowany!

zaloguje się

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za komentarze Internautów.

 

Ogłoszenie płatne


daj ogłoszenie


Reklama


Powiązane tagi


historyczny historyczna


polityka prywatności