25. Pułk Artylerii Lekkiej

dobroni.pl

» » » a a a
Kampania wrześniowa 1939 Wojsko Polskie

25 Pułk Artylerii Lekkiej - wspomnienie

dodany: 2010-10-30, godz. 21:21
Kadra I dywizjonu 25.pal (fot.B.Kustosik)

31 października 1921 roku. To dzień, w którym w nowo powstałym pułku artylerii w Kaliszu wydano pierwszy rozkaz. Tę datę przyjmuje się jako dzień powstania późniejszego 25. Pułku Artylerii Lekkiej. Jednak historia pułku, który stacjonował przed wojną w mieście zaczęła się kilka dni wcześniej. Wtedy to w nocy z 28 na 29 października przybył z Poznania III dywizjon 14. Pułku Artylerii Polowej. Jednocześnie z Gniezna przyjechał III dywizjon 17. Pułku Artylerii Polowej. Oba te dywizjony, które zostały rozlokowane w koszarach przy ulicy Majkowskiej i Nowy Świat stworzyły podwaliny 25.Pułku Artylerii Polowej.

Dowódcą pułku i organizatorem powstającej jednostki został ppłk Antoni Meraviglia de Crivelli. Od następnego dnia zaczęły się szkolenia żołnierzy, tak teoretyczne jak i praktyczne. Podlegali im poborowi i kadra zawodowa pułku.

8.stycznia 1932 roku na rozkaz dowództwa pułku „ 25. Pułk Artylerii Polowej” przemianowano na „25. Pułk Artylerii Lekkiej”. Nowa struktura organizacyjna określiła, że pułk ma się składać z dwóch dywizjonów armat 75 mm oraz jednego dywizjonu haubic

100 mm. 28 maja 1937 roku uległa zmianie nazwa pułku. Została ona uzupełniona o słowa „…Ziemi Kaliskiej”. Było to związane z terenem, na jakim pułk stacjonował, ale przede wszystkim chodziło o zacieśnienie więzi między wojskiem a ludnością cywilną. Należy dodać, że zmiana ta nastąpiła na wniosek Zarządu Miasta Kalisz i sejmików powiatowych. Ciekawostką w historii pułku jest to, że trzykrotnie zmieniała się data Święta Pułkowego. W latach 1921-1926 obchodzono je 8 września. Po przewrocie majowym datę zmieniono na 26 lipca i tak było do 1932 roku. Wtedy to ustalono, ze dla uczczenia walk III dywizjonu 14. pap toczonych z bolszewikami w 1920 roku Święto Pułkowe będzie obchodzone 3. czerwca. Kaliski pułk miał swoją odznakę, którą otrzymał w 1933 roku.

Odznakę oficerską stanowił krzyż maltański, którego ramiona pokryte były zieloną emalią z czarnym obramowaniem i złoconymi krawędziami. Na środku krzyża była nałożona okrągła tarcza ze srebrnym oksydowanym orłem znajdującym się na czerwonym tle w otoku emaliowanego na biało koła ze srebrnym numerem i nazwą pułku. Dla kanonierów odznaka wykonana była z białego metalu.
25. pal miał także swój sztandar, który został ufundowany przez społeczeństwo Ziemi kaliskiej a wręczony został 29 czerwca 1937 przez generała dywizji Juliusza Rómmla. Niestety oryginalny sztandar zaginął w trakcie działań wojennych.

1. września 1939 roku 25 pułk artylerii lekkiej był na swoich wcześniej wyznaczonych pozycjach. Ponieważ artyleria miała stanowić wsparcie ogniowe oddziałów 25 Dywizji Piechoty, I dywizjon (dow. mjr Stanisław Boryczko) znajdował się na pozycjach w okolicach Ostrowa Wlkp. i wspierał 60.pp oraz batalion ON „Ostrów”. II dywizjon (dow. mjr Juliusz Arkadiusz Ziółkowski) został skierowany do wsparcia 70.pp a III (dow. ppłk Józef Jakub Nowak) współpracował z 29.pp „Strzelców Kaniowskich” broniącym przedmościa Kalisz. Ostatnim dowódcą 25. Pułku Artylerii Lekkiej był ppłk Antoni Wojdanowicz, który dowodził pułkiem od 24sierpnia 1939 do 28. września 1939 roku. Ponieważ 25 pułk artylerii lekkiej podlegał dowództwu 25 Dywizji Piechoty, razem z nią przeszedł wrześniowy szlak bojowy od Kalisza do Warszawy, wspierając żołnierzy piechoty swoim ogniem. W początkowym okresie kampanii wrześniowej pułk uczestniczył w potyczkach z wrogiem i nie ponosił dużych strat. Niestety ten stan nie trwał długo. Co raz więcej było zabitych, rannych i zaginionych. Dotkliwe straty pułk poniósł w czasie bitwy nad Bzurą a 18. września pułk przedstawiał tylko ok. 20% wartości bojowej. Miał duże straty w ludziach, nie miał koni, dział i amunicji. 7 baterii było rozbitych, a dwie jakie pozostały (2. i 3.) i miały zdolność bojową zostały skierowane do Warszawy. Dotarły one do stolicy razem z dowództwem pułku i dowództwem I dywizjonu. Było to ok.350 ludzi.

25.pal został od razu włączony w skład artylerii wsparcia odcinka „Północ”, którego dowódcą był ppłk Walerian Tewzadze. Podpułkownik Antoni Wojdanowicz (dow. 25.pal) został mianowany dowódcą artylerii na tym odcinku. Tak było do 27. września, kiedy to wszedł w życie rozkaz o zawieszeniu broni, który poprzedził kapitulację Warszawy.

Myślę, że postawę żołnierzy 25. pal najlepiej opiszą słowa wypowiedziane przez dowódcę 2.baterii – kapitana Józefa Purchlę:

”…Mimo wielkich braków w wyposażeniu i olbrzymiej pancernej oraz lotniczej przewagi nieprzyjaciela artyleria nasza mogła jednak dość wydajnie wesprzeć piechotę. Zależało to w dużej mierze od walorów bojowych dowódców grup i dywizjonów, a zwłaszcza dowódców baterii, którzy wskutek specyficznych warunków wojny 1939r. działali przeważnie samodzielnie. Dywizjon artylerii dobrze dowodzony i trzymany w surowej dyscyplinie, mógł wykonać swoje zadanie nawet w warunkach wielkiej przewagi nieprzyjaciela.”

Tamtego pułku już nie ma, ale została o nim pamięć. Kultywuje ją grupa przyjaciół pod dowództwem starszego wachmistrza Pawła Woźniakowskiego, którzy swoimi mundurami, uczestnictwem w uroczystościach o charakterze państwowym czy rekonstrukcjach historycznych przypominają mieszkańcom Kalisza i okolic o żołnierzach i historii 25. Pułku Artylerii Lekkiej.

 

 

Średnia: 4.9 /5 | Ocen: 9

nbsp;

 

Zdjęcia do artykułu (8) - wyświetl wszystkie:


Reklama


Komentarze do artykułu (7):



Celem uzupełnienia, a jest powód do dumy jeśli  chodzi o nasz kaliski 25 Pal z wszystkich 50 baterii artylerii dywizyjnej Armii "Poznań" i "Pomorze"jedynie kaliski 25 Pal zdołał dotrzeć do Warszawy  z dwoma bateriami armat. Zachował on w swoim posiadaniu 8 armat wz.1897 Schneider.służyło w nim łącznie 688 żołnierzy Kaliski pułk artylerii stał się pułkiem zbiorczym dla żołnierzy z rozbitych 14 i 17 pal...czyli historia po raz kolejny zatoczyła koło. razem bronili naszej stolicy aż do kapitulacji. Ponad 600 stronicowe opracowanie nt. temat 25 Pułku Artylerii Lekkiej napisał Bogusław Kustosik ze Zgierza (dostepna    w necie jest mała monografia wydana z cylku zarys historii wojennej pułków polskich w kampani wrześniowej)
[2010-11-01]


Zapomniałem dodać zapraszam 11 listopada pod kaliski ratusz...będą chłopaki z 25 Pal na koniach:)
[2010-11-01]


Mój dziadek służył po mobilizacji w tym dyonie, wspominał jak z polowych"75" strzelali pod niemieckie czołgi, które się przewracały, jak po nalocie zostało z jego działonu 4 żołnierzy, w tym dziadek był zasypany, a odkopali go koledzy - od tego dnia nie słyszał na jedno ucho, jak w nocy zrobili wypad na niemiecką kuchnię polowa w celu zdobycia żywności, jak juz wracali, to mijali ciała pomordowanych jeńców...wspomnienia babci:..."jak wyszedł w nowym mundurze, tak wrócił w zelówkach zdartych od ciągłego marszu..."
Tak, błędy naczelnego wodza, by wykorzystać sytuację frontu w tym czasie i wcześniejszego zaatakowania boków i tyłów wojsk niemieckich przez Armię "Poznań"
14 sierpnia otrzymał kartę mobilizacyjną do 1 dywizjonu 25 Pułku Artylerii Lekkiej w Ostrowie Wielkopolskim. Z jednostka brał udział w wojnie obronnej 1939 roku. Szlak bojowy kanoniera Antoniego Cichowskiego wiódł przez Kutno, Łęczycę, nad Bzurę, Puszczę Kampinoską, Sochaczew i Warszawę, w obronie której walczył do 27 września. Wzięty do niewoli i umieszczony w obozie jenieckim w Wągrowcu. 9 października został zwolniony z niewoli. [2011-10-30]


Do uzupełnienia:
17 lutego 1936 roku został powołany do czynnej służby wojskowej, wcielony do 3 baterii 17 Pułku Artylerii Lekkiej w Gnieźnie. Po przeszkoleniu rekruckim w kwietniu 1937 roku przeniesiony został do plutonu gospodarczego, a 22 września do rezerwy.
[2011-10-30]


Poszukuje wszelkich danych na temat mego stryja Józefa Szczodrowskiego żołnierza zawodowego 25 PAL stacjonującego prawdopodobnie w Ostrowie Wlkp. lub Krotoszynie, nie wykluczam Kalisza (na zdjęciu dwie belki na czapce rogatywce) bombardier ?. Stryj brał udział w Kampanii wrześniowej 1939, a następnie był we Francji. Podczas ewakuacji pod Dunkierką został ranny, a jak wiadomo ranni byli zbyt dużym obciążeniem i na osobisty rozkaz Churchila ,nie byli zabierani na statki. Stryja ewakuowano gdzieś na tyły i zmarł w jakimś małym szpitaliku. Chciałbym uzyskać kontakt, najlepiej w języku polskim, abym mógł uzyskać informacje o przebiegu służby i innych sprawach związanych z miejscem pochówku. Za wszelkie wskazówki będę zobowiązany.Prawdopodobnie będę dysponował kilkoma fotografiami, których na portalu brak i chętnie je udostępnię.Roman Szczodrowski [2012-06-05]


poszukuje wszystkich informacji o 25 p.a.l. z 1939 roku i o 17 p.a.l. z 1936 o 3 baterii [2012-11-23]


Czy 25 pułku, były moździerze? Czy był też oficer zwiadowczy? Czy jest jakaś książka na temat tego pułku? Jestem w trakcie rekonstrukcji (mundur) tego pułku.n Czy na pagonach oprócz stopni było coś jeszcze?
[2013-04-10]

Aby móc komentować musisz być zalogowany!

zaloguje się

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za komentarze Internautów.

 

Ogłoszenie płatne


daj ogłoszenie


Reklama


Grupy


35 rekonstruktorów
1 wątek

subskrybuj:


polityka prywatności